زیست زنان حوزوی، زیر ذره‌‌بین تحلیل‌های جامعه‌شناختی

به گزارش خبرنگار وب سایت لبخند خدا؛ نشست تخصصی بررسی زیست روزمره زنان طلبه، شنبه ۲۸ اردیبهشت‌ماه با حضور جمعی از پژوهشگران علوم اجتماعی و خیل مشتاقان علاقه‌مند در پژوهشگاه فرهنگ و ارتباطات برگزار شد.

در ابتدای این جلسه، هانیه حیدرپور، پژوهشگر علوم اجتماعی که پایان‌نامه کارشناسی ارشد خود را با موضوع بررسی مناقشات زناشویی زنان طلبه پشت سر گذاشته است، اظهار کرد: من در خانواده‌ای روحانی در شهر قم بزرگ شدم و در یک دبیرستان معارفی ذیل جامعهالزهرا(س) تحصیل کردم، مسئله من مشخصاً این است که زنان طلبه، طبیعتاً مثل هر زن دیگری، در زندگی زناشویی خود با یک مناقشاتی مواجه می‌شوند. پرسش من این است که تقابل‌ها به چه علت به وجود می‌آید و نحوه مواجهه زنان طلبه با آن‌ها چگونه است.

وی تصریح کرد: تربیت حوزوی همواره به گونه‌ای بوده است که وظیفه گرم نگه داشتن خانواده برعهده زنان بوده و الگوهای هنجاری زیاد و متنوعی به آنان تعلیم داده شده است، برای زنان طلبه در جامعهالزهرا(س)، نقش‌های جنسیتیِ مادری و همسری بر تحصیل علوم دینی مقدم است، مثلاً در زمان کلاس‌های جامعهالزهرا که از ۸ تا ۱۲ ظهر بود، امکاناتی مثل مهد کودک، مشاوره‌های متعدد و سرویس برای بازگشت به منزل، هر نیم ساعت یک بار، مهیا بود تا زنان باردار یا مادران کاملاً راحت باشند. مسئله من این است که آن‌ها چگونه دو دسته از انتظارات را مدیریت می‌کنند، یکی انتظارات زندگی مدرن و دیگری انتظاراتی که تعلیمات حوزوی برای آن‌ها به وجود آورده است.

حیدرپور در ادامه گفت: درباره ضرورت این پژوهش، باید بگویم خانواده، اساسی‌ترین بسته برای رشد دین در جامعه ماست و از آنجا که دین برای من مهم است و موضوعیت دارد، کیفیت حضور دین در خانواده‌های ما برایم حائز اهمیت است، از این رو، به تحقیق درباره سبک زندگی طلبه‌ها‌ علاقه‌مند شدم. برای انجام این پایان‌نامه با ۲۲ نفر مصاحبه انجام شد که ۱۸ نفر آنان، زنان طلبه‌ای بودند که در زندگی زناشویی خود تجربه مناقشات داشتند و چهار نفر دیگر مشاورانی بودند که با زنان طلبه ارتباط داشتند.

این پژوهشگر علوم اجتماعی اظهار کرد: موضوعات مورد مناقشه در زندگی افرادی که مورد مطالعه قرار دادم، عبارت بود از: اختلافات فرهنگی، الگوهای متفاوت تربیت فرزند، حضور طولانی مدت آقایان طلبه در خانه که زنان طلبه را کلافه می‌کرد، غیبت‌های طولانی بعضی طلبه‌های جوان به علت سفرهای تبلیغی و تقسیم ناعادلانه مسئولیت در قبال فرزندان. یکی دیگر از نکاتی که منجر به مناقشات زناشویی در زندگی زنان طلبه شده بود اختلاف بر سر تمکین بود، تمکین یک عمل توافقی است اما علی‌رغم این توافق و به علت عدم درک فلسفه آن و یا اختلالات جنسی برای زنان طلبه به وجود آورده است.

حیدرپور در ادامه گفت: مسئله دیگر، تعدد زوجات بود که یک شکاف بین عمل خانم‌های طلبه و عقیده آن‌ها به وجود آورده است، زنان طلبه در مقام نظر می‌گفتند که این امر، حکم خداست و به نفع زنان جامعه است اما در خصوص زندگی شخصی خودشان تردید داشتند، یکی از آن‌ها می‌گفت: من با این قضیه مشکلی ندارم اما آیا شرایطش در زندگی ما وجود داشت که شوهر من به آن اقدام کرد؟ اگر بخواهم ساده‌تر بگویم پرسش همه این خانم‌ها این بود که مگر من چه کم داشتم؟ حتی بعضی از آن‌ها نیز به مقدمات حرام اشاره می‌کردند و می‌گفتند نگرانیم که همسرمان با مقدمات حرام تعدد زوجات را انجام دهد.

وی افزود: زنان طلبه در برابر تمام مناقشاتی که در زندگی برای آن‌ها رقم می‌خورد، معمولاً چند استراتژی انتخاب می‌کنند که به اختصار به سه مورد آن اشاره می‌کنم، اول، استراتژی تغییر خود؛ بیشتر آن‌ها چون در سن پایین ازدواج می‌کنند و یک تلقی برتری نگاه‌های مردانه و زنانه نیز در فکر آن‌ها وجود دارد، پس از مدتی تصمیم می‌گیرند خود را کاملاً با شرایط و مطابق انتظارات همسر تغییر دهند و موفق هم می‌شوند. دوم، استراتژی مقاومت است که البته نسبت نزدیکی با استراتژی مدارا دارد، گاه زن طلبه اینقدر مدارا می‌کند و خود را تطبیق می‌دهد که ناگهان همه چیز را از کنترل خود خارج می‌بیند و به هر قیمتی شده، مقاومت می‌کند.

این پژوهشگر علوم اجتماعی تصریح کرد: البته یکی از آن‌ها می‌گفت یک بار خانه را ترک کردم اما وقتی به سر کوچه رسیدم یادم افتاد که از شوهر برای خروج از منزل، اجازه ندارم لذا بازگشتم و از همسرم معذرت خواستم، و سوم، استراتژی مبادله؛ یکی از بهترین استراتژی‌هایی که زنان طلبه در زندگی خود پیاده می‌کنند استراتژی مبادله است که در عین اطاعت منافع شخصی خود را پیش می‌برند. البته گاهی این منافع شخصی در فرزندآوری و تربیت فرزند خلاصه می‌شود اما همین که آن‌ها احساس می‌کنند با فرزندداشتن و تربیت آن، فرد مفیدی در جامعه هستند و منفعت شخصی خود را تأمین می کنند، برایشان مشغله‌ای شرافتمندانه محسوب می‌شود.

حیدرپور یادآوری کرد: درباره تربیت فرزند این نکته را یادآوری کنم که زنان طلبه در تربیت بچه‌ها بر اقتدار پدر اصرار دارند و همواره یک نوعی از فرودستی از خود نشان می‌دهند تا در تربیت فرزند توفیق بیشتری پیدا کنند.

وی در پایان گفت: در مناقشات خانواده‌های طلبه، شاهد مسائل خیلی خاص نیستیم، مسائل کاملاً عرفی است اما آن خاص‌بودگی در مواجهه زنان طلبه با مناقشه‌ها ایجاد می‌شود، مواجهه زنان طلبه برمبنای زیّ طلبگی، از مواجهه عرفی فاصله می گیرد وعمدتاً مسئله اطاعت از شوهر رفتارهای آنان را هدایت می‌کند.

مشروح این گزارش را فردا در وب سایت لبخند خدا بخوانید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code